پيشينه کرج
کرج با قدمتی دیرینه و جمعیتی انبوه و پیشینهای تاریخی تا رسیدن به کلانشهر
کنونی راه پر پیچ و خمی را پیموده است. در ادامه خلاصهای از این پیشینه را
میخوانیم.
کرج در محدوده خیابانهای کشاورز و مصباح، روستایی تابع بخش ساوجبلاغ از توابع حوزه
19 تهران بود و در این دوره مراکز اداری و تجاری آن گاهی تهران، گاهی برغان و گاهی
کردان و گاهی هشتگرد بوده است.
سپس شهر کرج تابع شهرستان تهران شد و نمایندگیهای ادارات مرکزی به رتق و فتق امور
آن می پرداختند.اما این شهرستان با جهشی سریع از دورهی روستایی و شهری گذشت و به
دورهی شهرستانی رسید و منطقه بسیار وسیعی را در بر گرفت:
اشتهارد و شهریار و طالقان و ساوجبلاغ و کوهپایه و بخش حومهی تابع استان تهران که
درسال 1357 به مدت کوتاهی تابع استان مرکزی(اراک) بود و مجدداً به استان تهران
پیوست و سالها محدودهی مرز شهرستانهای قزوین و ساوه و تهران و ضلع جنوب غربی استان
مازندران همه قلمرو کرج به حساب میآمد.
پس از انقلاب اسلامی، با گسترش سریع و افزایش جمعیت و پیدایش قطبهای جاذبهای، کرج
به چندین شهرستان و منطقه تقسیم شد که اینک هر کدام از بخشهای پیشین به یک شهرستان
و بسیاری از روستاهای اقماری آن خود به شهر و شهرکهایی تبدیل شدهاند.
محدودهای که امروز کرج بزرگ (شهر کرج) نامیده میشود، در گذشته شامل محلات و
روستاهایی تابع حوزهی کن و شهرستان شمیران و ساوجبلاغ و شهریار بوده است و کلاک،
سرجو، حصار، وسیه، باغ پیر، بیلقان، حسینآباد بیلقان، علیآباد پرگیرک، تپهی
مرادآب، بیدستان، صحرای ویان، جوادآباد، نهر رستم، درهی دروا، حسنآباد،
حاجیآباد، صوفیآباد، ورگرد، دلمبر، حیدرآباد، میانجاده، شنبهدژ، نو زمین، نهر
میرزا آغاسی، بغاسپان، سیاهکلان، کسین، کارخانهی قند، حسینآباد مهرشهر، جو
مردآباد، سرحد آباد، آسیا برجی، سرآسیاب، ده کرج، حسینآباد راهآهن و شهر صنعتی و
اطراف امامزاده طاهر و امامزاده حسن و باغ فلاحت و مناطق دیگری که درسالهای اخیر در
محدودهی شهر کرج قرار گرفته را در بر میگرفته است.
پس از سرشماری سال 75 و دورهی جدید ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی و ضرورتهای
عدیده، به نظر می رسد که کرج تا رسیدن به مرحلهی استانی مهم فاصلهای نداشته باشد.
موقعیت
جغرافیایی کرج
کرج با وسعتی بیش از 6700 کیلومتر مربع، در دامنه ی جنوبی البرز مرکزی قرار
گرفته است و از یک سو به کوهستان البرز در شمال و از سوی دیگر به دشت های داخلی
فلات ایران در جنوب محدود میشود. استان مازندران درشمال و استان مرکزی در جنوب
آن واقع است و از شرق همسایهی شمیرانات و تهران و اسلامشهر و از غرب همجوار
قزوین است.
شهرستان کرج شامل بخش های ساوجبلاغ، شهریار و رباط کریم
است. در این سرزمین پهناور رودهای کرج، طالقان رود، رود
شور و رود کردان جریان دارد و دو سد امیرکبیر بر رود کرج و
سد طالقان بر روز طالقان استوار گشته است. سد طالقان در
واقع سدی انحرافی است که برای هدایت آب طالقان به دشتهای
جنوب شرقی قزوین احداث شده است.
اقتصاد
کرجکرج تا رسیدن به یک کلان شهر جهش سنگینی را متحمل شده است. به
طوری که جمعیت کرج طی 40 سال، 100 برابر شده و از 14 هزار
و 636 نفر در سال 1335 به یک میلیون و 400 هزار نفر در سال
1380 رسید و اکنون نیز از 14 استان کشور جمعیتش بیشتر است.
امروز شهری با چنین گسترهای نیازمند برنامهریزی دقیق
اقتصادی است. سرمایهگذاری در بخش خصوص، جلی سرمایههای
داخلی و خارجی، ایجاد اشتغال و استفاده از سرمایهی افراد
برای خودشان میتواند به رفع نیازهای شهر کرج کمک کند.
شهر کرج پیوسته در عرصه های مختلف از طلایه داران بوده
است.چنانکه در طول جنگ تحمیلی 4000 شهید و 12 هزار جانباز
تقدیم انقلاب کرده است.این شهر دارای 3 حوزه علمیه، 418
مسجد، 14 هیأت مذهبی، 65 حسینیه، 24 کتابخانه، 40 هزار
دانشجو، 400 هزار دانش آموز، و 53 قهرمان ملی است.
همچنین شرایط اقلیمی ممتاز و خاک حاصلخیز این شهر سبب شده
است که این شهر از قدیم به پایتخت کشاورزی کشور شهرت داشته
باشد، به طوری که منطقهی محمدشهر و مشکین دشت مرغوبترین
خاک کشاورزی ایران را داراست.کیفیت مناسب و مطلوب آبهای
سطحی و زیرزمینی، امکان تصفیه و بازیافت فاضلاب در بخش
کشاورزی، خاکدار بودن بیش از 70 درصد از اراضی، وجود شرایط
مناسب کشت دوم و سوم در برخی نقاط، وجود نهالستان های
تولید نهایی برای عرضه به کل کشور و نیز صدور به خارج از
کشور در بخش کشاورزی، کرج را در موقعیتی استثنایی قرار
داده است.
گستردگی صنایع تبدیلی و غذایی دراستان، وجود زمینه های
سرمایه گذاری در توسعه و گسترش کشت های گلخانه ای برای
تولید محصولات جالیزی، امکان گسترش ظرفیتهای توسعهی
صادرات با وجود منطقهی ویژهی اقتصادی و فرودگاه پیام،
وجود پتانسیل ژنتیکی دامی قابل بهرهبرداری در توسعهی
دامپروری و امکان پرورش ماهیهای سرد آبی نیز از جمله
مواردی است که میتواند این کلان شهر را در عرصههای
بینالمللی نیز شاخص کند.
بیشترین شاغالن کرج به ترتیب در بخش خدمات، صنعت و کشاورزی
مشغول هستند. در کرج صنایع غذایی، نساجی، چرم سازی، صنایع
سلولزی و کشاورزی از فعال ترین صنایع به شمار میرود.در کرج
معادن سنگ آهک و گچ، معادن ساختمانی، مس، ذغال سنگ، نمک،
سیلیس و معادن شن و ماسه نیز وجود دارد.
ابعاد
علمی آموزشی کرجدر شهر کرج مؤسسات آموزشی چون دانشگاه تربیت معلم
حصارک، دانشکده ی کشاورزی کرج، دانشکده ی منابع طبیعی،
دانشگاه آزاد اسلامی، مرکز آموزش عالی فرهنگیان فردوس،
مرکز آموزش عالی فرهنگیان امیرکبیر و مرکز تربیت معلم شهید
موسوی قرار دارد. همچنین دانشگاه پیام نور، دانشگاه آزاد
اسلامی واحد کرج، دانشکده ی کشاورزی تهران، مؤسسه ی اصلاح
و تهیه ی نهال و بذر و مرکز پزشکی هسته ای و کشاورزی از
دیگر مراکز علمی تحقیقاتی این شهر است. بیمارستان صد
تختخوابی امام خمینی که قبلاً زندان بزرگ شهربانی بوده،
مؤسسهی تصویربرداری پزشکی مرکزی کرج، که یکی از بزرگترین
مراکز تصویربرداری کشور میباشد نیز از دیگر مراکز علمی
کرج به شمار میرود.
بقعهها
و امامزادههای سرزمین کرجبنای کنونی اکثر بقعههای سرزمین کرج
مربوط به دورهی صفویه است. صفویان که داعیه شیعهگری
داشتند، شیعه را مذهب رسمی قرار دادند. رواج امامزادههایی
که درایران دفن هستند نیز در این دوران، به همین سبب است.
بنای بقعههای متبرکه مطابق با معماری اسلامی ایران ساخته
شده و بر خلاف مساجد و حرم مطهر امامان معصوم، در آنها
گلدسته وجود ندارد که از این حیث به بناهای دوران سلجوقی
شباهت دارند. اکثر بناها به صورت چهارگوش و گاه هشتگوش
میباشند ودر اغلب آنها کتیبهسازی رعایت شده است.اکثر این
امامزادهها در داخل یا کنار روستاها قرار دارند وبرخی از
آنها به علت گسترش بافت شهری در داخل شهر واقع شده است.
اماکن
مذهبی و زیارتی کرجمسجد بلجرد با بیش از هزار سال قدمت در شمال
شهر کرج واقع شده که ساختمان اصلی آن تقریباً تخریب گردیده
است.
تکیهی سپهسالار نیز در جوار بقعهی امامزاده
ابراهیمبنبرهانالدین محمدبنعلیبنابیطالب (ع) ، از
نوادگان حضرت زینالعابدین (ع) بنا شده است. این امامزاده
مربوط به 1326 سال پیش میباشد و مزار نوادهی مظفر الدین
شاه شده که در این امامزاده شفا گرفته بوده نیز در جوار
این امامزاده قرار دارد.
امامزاده طاهر از دیگر اماکن زیارتی این شهر است. نسب وی
به امام زین العابدین (ع) باز میگردد. امامزاده حسن، نوه ی
امام هفتم شیعیان نیز در کرج مدفون است و بنای قدیمی این
امامزاده که در عهد شاه طهماسب صفوی ساخته شده تخریب
گردیده و بنای جدیدی در این محل احداث شده است.
امامزاده محمد، نوه ی امام موسی بن جعفر(ع) و بقعه ی آیگان
منسوب به امامزاده هارون و هاشم نوادگان امام زین العابدین
نیز از دیگر اماکن مذهبی و زیارتی کرج هستند.
بقعه ی امامزاده هارون و هاشم در روستای لیلستان، مکانی
سیاحتی به شمار می رود که دارای چشم انداز زیبای طبیعی
است.
|